εφ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, του ΤΑΣΟΥ ΓΟΥΔΕΛΗ
4/11/2005
... Πολλοί απορούν, μερικές φορές, αν συμβεί να μην αναγνωρίσουν τον εαυτό τους «πλάτη» σε μια φωτογραφία ή το είδωλό τους σε περίεργες γωνίες μέσα από καθρέφτες. Πόσο πιο φυσικό ακούγεται κάτι συνηθέστερο: το ότι οι γύρω μας μπορεί να μας ξαφνιάσουν με τη γνώμη που έχουν σχηματίσει για μας.
... Εν πάση περιπτώσει, ο Βιτάντζελο Μοσκάρντα, ο ήρωας του, ανά χείρας, έσχατου μυθιστορήματος του Λουίτζι Πιραντέλο ( 1867-1936), που γράφτηκε το 1926, είναι κι αυτός ένας από τους πάμπολλους αιφνιδιασμένους από τη διαπίστωση, μιαν ωραίαν πρωίαν, ότι δεν γνωρίζουν τίποτα για τον εαυτό τους. Αιτία: Η γελοία παρατήρηση τής συζύγου ότι η μύτη του είναι στραβή, κάτι που ο ίδιος δεν είχε προσέξει, ζώντας με την ψευδαίσθηση της κανονικότητάς της και κατά προέκταση της σύνολης φυσιογνωμίας του. Το αρχικό σοκ διαδέχεται μία πανικόβλητη έρευνα προς εύρεσιν της ...ταυτότητάς του, η οποία θα οδηγήσει στο τραγικό φινάλε.
... Το έργο αυτό «ζωής» του Πιραντέλο ξέρουμε ότι ολοκληρώθηκε σταδιακά υπό τύπον σημειώσεων, οι οποίες μορφοποιούνταν μυθοπλαστικά με αργούς ρυθμούς. Στις σελίδες του ο δημιουργός των Εξι προσώπων που ζητούν συγγραφέα κατέγραψε, θα έλεγε κανείς με βαθύ άγχος, όλη του την προβληματική πάνω στο είναι και το φαίνεσθαι, υπό μορφήν διαθήκης. Στα μικρά του κεφάλαια, που συναρθρώνουν αυτήν την περίπου ιλαροτραγική Οδύσσεια ενός θύματος της σχετικότητας των πραγμάτων, τις ορθολογισμένες αυτές απορίες στηρίζει ένα καυστικό, όσο και έντονο βλέμμα, στα όρια της νευροπάθειας, της υστερίας, πάνω στο αιώνιο παιχνίδι των ρόλων και των ταυτοτήτων.
... Σε τελευταία ανάλυση, παίζοντας ειδολογικά με το συγκεκριμένο μυθιστόρημα, θα έλεγα ότι έχουμε να κάνουμε μ' ένα έργο «αστυνομικό», σε κάποιο βαθμό, με ένα υπαρξιακό θρίλερ. Διότι ο ήρωας «ερευνά», ψάχνει για απαντήσεις στις θεμελιώδεις απορίες για την καταγωγή και σύστασή του. Δεν χρειάζεται να αποκαλύψουμε την ίντριγκα, η οποία οδήγησε τον εναγώνιο Τζετζέ στην έξοδο, αν και να πούμε ότι κινείται κι αυτό στο πλαίσιο του γνωστού πιραντελικού, δραματουργικού ύφους.
... Η μετάφραση της Αρχοντίας Κυπριώτου είναι λειτουργική και απέδωσε τους σφυγμούς μιας αφήγησης-τρελού βηματοδότη.
